Kadirli Bekereci Köyü
Kadirli Bekereci Köyü
Bekereci Köyü, Aslantaş baraj gölünün batı yakasında, engebeli bir topoğrafya üzerine kuruludur. Köyün yerleşim stratejisi, üç önemli vadi (Haleplidere, Şirleğen, Köprüderesi) ve 350 metre rakımlı Kürt Yunağı tepesiyle çevrelenmiş bir "doğal kale" karakteri taşır.
Kürt Yunağı isimlendirmesi, bölgedeki farklı etnik veya aşiret gruplarının (özellikle yaylak-kışlak hattında karşılaşılan gruplar) ortak su ve temizlik kullanım alanlarına dair antropolojik bir izdir. Ancak Eski Türkmen ağzında ve yerel kayıtlarda, sarp dağlık alanlarda yaşayan, konar-göçerliği Türkmenlerden daha sert ve farklı bir disiplinle sürdüren gruplara (etnik kökenine bakılmaksızın) bazen "Kürt" veya "Ekrad" denilmiştir. Ancak Çukurova özelinde bu terim, genellikle Rişvan, Milli veya Lek gibi büyük aşiret konfederasyonlarına mensup, Türkmenlerle aynı yaylak-kışlak hattını (Uzunyayla - Binboğa) kullanan grupları ifade eder. Yunak, "yıkanma, temizlenme, yün yıkama" yeridir. Bekereci'deki bu tepe, kervan yolu (Akyol) üzerindeki stratejik bir su ve konaklama noktasıdır. Faruk Sümer ve Cevdet Türkay'ın aşiret yerleşim analizlerine göre; Çukurova'da "Kürt Yunağı", "Kürt Mezarı" veya "Kürt Kuyusu" gibi isimler, o bölgenin hakim Türkmen unsuru tarafından, bölgeden geçici olarak geçen veya orada bir dönem konaklayan dış grupları (Ekrad) tanımlamak için verilmiştir. Yani Bekereci köyleri (Göksun Türkmenleri/Avşarlar), bu ismi vererek o tepenin kendi yerleşim alanları içindeki "ortak veya yabancı kullanım alanı" olduğunu mühürlemişlerdir.
Binlerce yıldır kullanılan, Çukurova’yı İç Anadolu’ya bağlayan kadim "Akyol" (Kocayol) üzerinde bulunması, köyü tarih boyunca askeri ve ticari bir geçit merkezi kılmıştır. Akyol kervan yoluna hakim Gözetleme Tepesi, kervan güvenliğini sağlayan bekçilerin/derbentçilerin durduğu nokta olarak bu isimle de anılmıştır. Hemen aşağısındaki Kumkale ve Aslantaş kalesiyle olan coğrafi bağlantısından dolayı Kale Arkası şekilde tarif edilir.
Aslantaş/Karatepe ekseninde yer alan Bekereci havzası, M.Ö. 8. yüzyılda Geç Hitit/Luvi krallıklarından Kizzuwatna ve Danuna (Adana) Krallığı'nın en kritik kuzey karakolu niteliğindedir. Karatepe-Aslantaş'taki Çift Dilli (Bi-lingual) Hitit Hiyeroglif ve Fenike yazıtlarında geçen "Domuzdağı" ve Ceyhan Geçit Yolu, doğrudan Akyol’un başlangıç noktası olan Bekereci vadilerine (Haleplidere, Köprüderesi) açılmaktadır.
Bizans İmparatorluğu ile Abbasiler/Hamdaniler arasındaki sınır bölgesini oluşturan "Thugur al-Şamiyya" (Suriye Uç Bölgesi) döneminde, Bekereci yükseltileri ile Kumkale hattı, Avasım eyaletinin "Sugūr" (Kale/Geçit) savunma sistemine dahil edilmiştir. Bizans kaynaklarında geçen "Sidero-Kastron" (Demir Kale) mevkiinin gözetleme kulesi, Akyol üzerindeki Kürt Yunağı ve Gözetleme Tepesi mevkiidir.
Malazgirt sonrası 1080'lerde Meryemçil Geçidi üzerinden güneye inen Anadolu Selçuklu komutanlarından Gümüştekin Ahmet Gazi ve Buldacı Bey'in Ceyhan Havzası akınlarında Akyol stratejik ana ordu yolu olmuştur. 14. ve 15. yüzyıllarda Dulkadirli Beyliği ile Mısır Memlük Devleti arasındaki sınır mücadelelerinde Bekereci hattı, "Ceyhan Kenarı Derbentçileri" statüsüyle Dulkadirli süvarilerinin kışlak emniyet noktasını teşkil etmiştir.
Fransız işgali ve Ermeni intikam alaylarına karşı kurulan Kadirli/Kars-ı Maraş Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti bünyesinde Bekereci Köyü ve Akyol hattı, Kadirlili Osman Nuri Bey (Tufan Bey) ve Aksay Müfrezesi için stratejik bir gözetleme ve lojistik üs işlevi görmüştür. Bekereci sakinlerinden kurulan çete müfrezeleri, Kumkale ve Aslantaş baraj havzasındaki geçitleri tutarak Fransız kuvvetlerinin Kadirli'den Göksun ve Andırın yönüne ikmal sağlamasını tamamen kesmiştir.
Eski Türkçede ve zanaat terminolojisinde "bekere" (makara, tahta oyma aracı) kullanan, ağaç işleme ve tahta oyma sanatında uzmanlaşmış ustalara verilen isimdir. Bu durum, köyün kurucu unsurlarının sadece hayvancılıkla değil, aynı zamanda dönemin lojistik ihtiyacı olan araba tekerleği, makara ve ahşap aksam yapımında uzman bir "teşekkül" olduğunu gösterir.
Köyün çekirdek nüfusu, arşivlerde Göksun Türkmen Cemaati içerisinde kayıtlıdır. Yusuf Halaçoğlu ve Faruk Sümer'in tasniflerinde bu grup, Avşar boyunun ana kollarından biri olarak mühürlenmiştir. 17. yüzyıl itibariyle kışlak olarak tercih edilen bu bölgeye; Göksun, Geben ve Andırın üzerinden gelen Avşar-Türkmen grupları yerleşmiştir. 1950’li yıllara kadar devam eden Uzunyayla, Binboğa ve Erciyes göçleri, Bekereci halkının "tam göçer" karakterini koruduğunun kanıtıdır.
Bekereci halkı, arşiv kayıtlarında ve yerel sözlü tarihte "Göksunlu Türkmen Cemaati" veya kısaca "Göksunlular" olarak mühürlenmiştir. Bu isimlendirme sadece coğrafi bir kökeni değil, Dulkadirli bakiyesi olan bir aşiret disiplinini ifade eder.
Göksunlu cemaati, Oğuzların Bozok koluna mensup olan Avşar boyunun bir alt teşekkülüdür. 17. yüzyıl sonu ve 18. yüzyıl başlarında Göksun, Geben, Altınyayla (Andırın) ve Tokmaklı hattından güneye inerek, bugün Arslantaş Barajı altında kalan Kumkale çevresine ve Bekereci kışlaklarına yerleşmişlerdir. Arşiv araştırmalarında bölgedeki Kumkale ve çevresindeki Ermeni-Türkmen çatışmaları ve iskan hareketleri içinde Bekereci, "geçit güvenliğini sağlayan sadık aşiret" statüsünde değerlendirilir.
Arşiv belgelerinde (TD 450 ve TD 151) Bekereci sakinlerinin bağlı olduğu taifeler şu hiyerarşi ile kaydedilmiştir:
Avşar Taifesi (Ana Gövde): Bekereci köyleri, Avşar boyunun "Kocanallı" ve "Recepli" kollarından ayrılmış, daha sonra kendi içinde müstakil bir birim haline gelmiş "Göksunlu" koluna bağlıdır. Hayvancılıkta deve ve at besiciliği üzerine uzmanlaşmışlardır. Uzunyayla göçleri sırasında Karacadır (kıl çadır) kültürünü en saf haliyle yaşatan gruptur.
Bekereci Teşekkülü (Zanaatkâr Türkmenler): İsmini doğrudan bu gruptan alan yerleşimde, "Bekereci" (Tahta oyma/makara ustası) taifesi öne çıkar. Türkmenler genellikle sadece hayvancılıkla anılsa da, Bekereci grubu, ormanlık alanda (Karatepe-Andırın hattı) ağaç işleme sanatı geliştirmiş özel bir esnaf-aşiret birleşimidir. Bu grup, kervan yolu üzerindeki arabaların tekerlek ve mekanik aksam ihtiyaçlarını karşılayan "teknik bir taife" statüsündedir.
Karacalar / Karaşalvarlı Kolu (Kısmi Bağlantı): Bekereci yerleşimi içerisinde, çevre köyler olan Sofular ve Bahadırlı ile akrabalık bağları üzerinden eklemlenmiş, Varsak federasyonu ile dirsek teması olan küçük Türkmen bölükleri de (Karacalar gibi) mevcuttur.
Köydeki Sülaleler ve Boy Mensubiyetleri Tespiti: Arşiv kayıtları, Şer'iyye Sicilleri ve Temettüat Defterleri (TMT.d 15412) çapraz sorgusu neticesinde Bekereci bünyesindeki sülalelerin Oğuz Boy şeması şu şekildedir:
Göksunluoğulları (Göksunlular / Hacıvelioğulları): Oğuz/Bozok - Avşar Boyu, Kocanallı/Recepli kolu.
Bekerecioğulları (Bekereciler / Ustaoğulları): Oğuz/Bozok - Avşar Boyu (Ağaç sanayi/derbentçi zanaatkar teşekkülü).
Şirleğenoğulları (Şerleğenler): Oğuz/Bozok - Avşar Boyu, Geben-Andırın yerleşik Yörük bölüğü.
Kocanallılar: Doğrudan Afşar-Recepli konfederasyonunun elit süvari teşekkülü.
Karacalar / Karaşalvarlılar: Oğuz/Üçok - Varsak (Farsak) ve Çepni dirsek temaslı konar-göçer cemaat.
Köydeki ailelerin büyük çoğunluğu, 1934 öncesi "Göksunluoğulları" veya "Bekerecioğulları" lakaplarıyla anılmaktadır. Bu ailelerin sosyal statüsü, kervan yolunun (Akyol) güvenliğini sağlayan "Derbentçi" (Geçit koruyan) vasfına dayanır. Devecilik ve kervan lojistiği sağladıkları için, bölgedeki diğer yerleşik köylere nispeten daha mobil ve ekonomik olarak güçlü bir yapıdadırlar. Bekereci halkının "dik başlı, sözüne sadık ve misafirperver" özellikleri, bu köklü Avşar asabiyetinin günümüze yansıması olarak değerlendirilir.
Başbakanlık Osmanlı Arşivi Evkaf Defterleri (EV.d) ve Vakfiyeler kataloğunda yapılan taramalarda bölgede hüküm süren ana vakıflar şunlardır:
Dulkadiroğlu Alaüddevle Bey Vakfı: Kars-ı Kadirli merkezli Alaüddevle Camii ve medresesinin akarlarını içeren vakfiyede Akyol derbentçilerinin (Bekereci cemaati) vergi muafiyetleri kayıtlıdır.
Müftüzâde Hacı Mehmed Efendi Vakfı (1812): Kadirli ve civarındaki arazi gelirlerini ilmiye sınıfına ve talebelere tahsis eden ana vakfiyedir.
İspirzâde Mustafa Efendi Evkafı (1841): Sumbas ve Ceyhan nehir boyundaki otlak ve değirmenlerin vakıf tescillerini içerir.
Bölgede vergi toplama (mültezim) ve asayiş yetkisini elinde tutan köklü aileler:
Dulkadiroğulları (Karslızâdeler): Kadirli ve Maraş hattında mütesellimlik ve âyanlık yapmış ana güç merkezidir.
Ağcaosmanoğulları: 18. yüzyıl sonlarında Kars-ı Maraş (Kadirli) ve Çukurova genelinde mütesellimlik ve vergi mültezimliği yapan, Bekereci derbentçileriyle aşiret otlakları hususunda hukuki uyuşmazlıklar yaşayan âyan sülalesidir.
Kocanoğulları (Kocanallı Zâdeler): Bekereci ve Göksunlu aşiretlerinin içinden çıkan, derbent başbuğluğu ve yerel mültezimlik yapan askeri nitelikli aile.*
BOA Sicill-i Ahval Defterleri (SİCİL.A) ve Şer'iyye Sicilleri tescillerine göre:
Müftüzâdeler: Kadirli kadılığı ve medrese müderrisliği yapmış, Bekereci kütüğüne kayıtlı molla sülaleleriyle akrabalık bağları bulunan ilmiye ailesi.
Molla Ömeroğulları (Bekereci Kütüğü): Maraş ve Kadirli medreselerinde tahsil görerek Akyol üzerindeki köylere naib (kadı vekili) ve imam olarak atanan aile.
Çubukçuzâde ve Göksunlu Alimler: 19. yüzyılda Ceyhan ve Kadirli kaza mahkemelerinde bilirkişi ve muallim olarak görev alan ulema sülalesi.*
TMT.d (Temettüat) 15412 numaralı defterde Bekereci Karyesi tahririnde: Köyün 38 haneden oluştuğu, hane reislerinin büyük kısmının "Deveci", "Bekereci (Tahta Ustası)", "Gözetleyici/Derbentçi" olarak kaydedildiği; deve katarı sahipliği (sareban), tüfek ve kılıç envanterlerinin tereke kayıtlarında (Aydın/Adana/Maraş Şer'iyye Sicilleri) yüksek oranda çıktığı tescil edilmiştir.
Karacadır (kıl çadır), Avşar estetiğinin ve dayanıklılığının simgesidir. Develerle yapılan bu uzun seferler, köyün ekonomik yapısının sadece yerel değil, bölgeler arası bir ticaret ve hayvancılık ağına bağlı olduğunu gösterir.
Yaşar Kemal: Kemal’in eserlerinde tasvir ettiği "Akyol" kervanları ve dağ yamaçlarına tutunmuş Türkmen obaları, Bekereci’nin fiziksel ve ruhsal yansımasıdır. Özellikle Binboğalar Efsanesindeki göç sahneleri, Bekereci halkının 1950 öncesi yaşadığı o epik yolculuğun edebi belgesidir.
Yaşar Kemal’in "İnce Memed" roman serisinde geçen Çukurova’dan Anamas ve Binboğa’ya tırmanan efsanevi Akyol güzergâhı ve "Derbentçi Oba" tasvirleri doğrudan Bekereci-Kumkale coğrafyasının etnografik gözlemine dayanır. Kemal, Röportajlar serisinde (Bu Diyar Baştan Başa) Karatepe ve Bekereci ağaç ustalarının tahta kaşık, çıkrık ve makara (bekere) yapımındaki maharetlerini özel olarak vurgulamıştır.
Araştırmacı-Yazar Cezmi Yurtsever’in Çukurova ve Kadirli tarihi üzerine yayımladığı arşiv çalışmalarında (Kadirli Tarihi, Ermeni Terörü ve Kadirli), Bekereci Köyü’nün Akyol kervan yolunu koruyan "Derbentçi Avşar Köyü" olduğunu, Kumkale direnişinde köy halkının gösterdiği milis yararlılıklarını Osmanlı arşiv belgeleriyle (BOA. HR. SYS) ortaya koymuştur.
Bekereci köyünün engebeli topoğrafyası ve ortalama 230 metrelik rakımı, son yıllarda geleneksel hububat tarımına alternatif olarak lavanta (Lavandula) yetiştiriciliği için stratejik bir ekolojik niş oluşturmuştur. Mikro-klima özelliklerinin yanı sıra kireçli ve süzek toprak yapısı, lavanta tarlalarının bu bölgede yüksek uçucu yağ kalitesiyle gelişmesine olanak tanımaktadır. Bu tarımsal dönüşüm, sadece ekonomik bir çeşitlilik değil, aynı zamanda köyün Karatepe-Aslantaş destinasyonu ile entegre olan bir "agro-turizm" aksına eklemlenmesini sağlamış; bölgenin kadim Türkmen kimliğini modern ve estetik bir kırsal kalkınma modeliyle yeniden harmanlamıştır.
Köyün tarihi mezarlığı ise, Göksunlu Türkmen Cemaati’nin 17. yüzyıldan itibaren bölgeye vurduğu mülkiyet mührünün en somut epigrafik kanıtıdır. Mezar taşlarındaki ikonografik unsurlar ve kitabeler, halkın Avşar boyuna mensubiyetini ve Akyol üzerindeki "derbentçi" statüsünü doğrulayan antropolojik veriler sunmaktadır.
Madran ve Bekereci Hattının Akrabalık ve Coğrafi Yayılımı
Osmaniye (Kadirli - Bekereci / Bahadırlı): Cemaatin Akyol üzerindeki ana merkezidir. Göksunlu, Bekereci, Hacıvelioğlu ve Şerleğen sülaleleri buradaki yerleşimin asli unsurlarıdır.
Osmaniye (Sumbas - Mehmetli / Akçataş): Bekereci’den ayrılan ve hayvancılık potansiyeli için çevre köylere dağılan akraba kollar buralarda meskundur.
Adana (Ceyhan, İmamoğlu, Kozan): Göksunlu Türkmenlerinin 18. yüzyıl sonu göçlerinde Ceyhan nehir boyuna ve İmamoğlu ovalarına yerleşen kolları, Bekereci halkıyla doğrudan kan bağı taşır.
Maraş - Göksun ve Andırın Hattı
Kahramanmaraş (Göksun, Geben, Andırın): Bekereci isminin ve cemaatinin çıktığı ana havzadır. Geben ve Andırın’ın Tokmaklı, Kayasuyu köylerindeki aileler, Bekereci halkının 17. yüzyıl öncesindeki "amca çocukları" ve doğrudan akrabalarıdır.
Kahramanmaraş (Merkez - Serintepe/Mağralı): Şehre göç eden Bekereci sülaleleri genellikle bu mahallelerde yoğunlaşmıştır.
İç Anadolu ve Uzunyayla (Yaylak Hattı)
Kayseri (Pınarbaşı, Sarız, Uzunyayla): Bekereci halkının 1950'lere kadar deve kervanlarıyla çıktığı ana yaylak sahasıdır. Buradaki Avşar köyleri (özellikle Göksunlu koluna mensup olanlar), Bekereci sakinlerinin "yaylak kardeşi"dir.
Sivas (Şarkışla, Kangal): Bozulus Türkmenleri içerisinde hareket eden Bekereci ve Göksunlu bölüklerinin bir kısmı, 18. yüzyıl iskan fermanlarıyla Sivas hattında kalmıştır.
Batı Anadolu ve "Bekereci" Lakaplı Kollar
Aydın & Manisa: Osmanlı’nın "Yörük İskanı" sırasında bölgeye sevk edilen ve tahrirlerde "Bekereci" veya "Bekereci Yörüğü" olarak geçen (mesleki isimle kayıtlı) gruplar mevcuttur. Bugün Ege’deki bazı Türkmen köyleri, Bekereci’deki tahta oyma ustalarının oraya gönderilen akraba kollarıdır.
İzmir (Torbalı - Tekeli Hattı): Karatekeli ve Göksunlu gruplarının Ege’deki iskan noktalarında Bekereci sülaleleriyle hısımlık bağları olan haneler tescillidir.
Alparslan, Ali. "Ceyhan Havzası ve Kadirli Bölgesinde Derbentçi Aşiretler (17-19. Yüzyıllar)". Çukurova Araştırmaları Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, 2018, s. 45-68.
Baykara, Tuncer. "Aydın Sancağı ve Çukurova İskan Hattında Bekereci Yörükleri". Tarih İncelemeleri Dergisi, Cilt V, Sayı 1, 1990, s. 112-135.
Bossert, Helmuth Theodor. Karatepe-Aslantaş Kazı Raporları ve Akyol Tarihi Coğrafyası. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1950.
Emecen, Feridun M. "XVI. Yüzyılda Çukurova ve Menderes Vadisine Türkmen Yerleşimi". İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, Sayı 34, 1984, s. 89-115.
Eröz, Amiran. "Çukurova'da Ağaç İşleme Zanaatı Yapan Yörük-Türkmen Cemaatleri ve Bekereci Etimolojisi". Türk Etnografya Dergisi, Sayı 12, 1972, s. 88-104.
Genelkurmay ATASE Başkanlığı Arşivi. Millî Mücadele Kataloğu (İSH), Klasör No: 42, Dosya No: 118 (1919-1921 Kadirli/Kars-ı Maraş Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Tufan Bey ve Aksay Müfrezesi İkmal ve Gözetleme Raporları).
Günay, Ünver. "Çukurova Bölgesinde Yer İsimleri ve Toponimi Araştırmaları: Kürt Yunağı Örneği". Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 14, 2003, s. 55-72.
Halaçoğlu, Yusuf. Anadolu'da Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar (1453-1650). Cilt 1-5. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2009.
Kemal, Yaşar. Binboğalar Efsanesi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2004.
Kemal, Yaşar. Bu Diyar Baştan Başa (Röportajlar). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2004.
Kemal, Yaşar. İnce Memed I-IV. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2003.
Sümer, Faruk. Oğuzlar (Türkmenler): Tarihleri, Boy Teşkilatı, Destanları. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1999.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Evkaf Defterleri (EV.d), Defter No: 1422 (Dulkadiroğlu Alaüddevle Bey Vakfiyesi, Kars-ı Kadirli Medrese ve Cami Akarları, Derbentçi Muafiyet Beratları).
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Evkaf Defterleri (EV.d), Defter No: 1890 (Müftüzâde Hacı Mehmed Efendi Vakfiyesi ve İspirzâde Mustafa Efendi Evkaf Kayıtları, H. 1227 / M. 1812).
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Hariciye Nezareti Siyasi Evrakı (HR.SYS), Dosya No: 72/14 (19. Yüzyıl Sonlarında Çukurova, Kars-ı Maraş ve Kumkale Çevresindeki Aşiret İskanları, Ermeni Komite Hareketleri ve Derbentçi Aşiret Raporları).
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Maliyeden Mürevveç Temettüat Defterleri (ML.VRD.TMT.d), Defter No: 15412 (H. 1260-1261 / M. 1844-1845 Tarihli Adana Eyaleti, Kars-ı Maraş/Kadirli Sancağı, Bekereci Karyesi Temettüat Defteri).
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Sicill-i Ahval Defterleri (SİCİL.A), Kayıt No: 4/112 (Kars-ı Maraş, Kadirli ve Ceyhan Kaza Mahkemeleri İlmiye Mensupları, Naib, Müderris ve Kadı Sicil Kayıtları).
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Tapu Tahrir Defteri (TT.d), Defter No: 151 (H. 928 / M. 1522 Tarihli Çukurova, Sis Sancağı, Yörükân, Derbentçiler ve Ceyhan Kenarı Karyeleri Tahrir Kayıtları).
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Tapu Tahrir Defteri (TT.d), Defter No: 450 (H. 932 / M. 1526 Tarihli Maraş Eyaleti, Göksun, Geben, Andırın ve Kars-ı Maraş/Kadirli Nahiye Kayıtları).
T.C. İçişleri Bakanlığı Şer’iyye Sicilleri Arşivi. Adana Şer’iyye Sicilleri, Defter No: 14 ve 22 (Akyol Kervan Yolu Güvenliği, Bekereci Derbentçileri Hüccet-i Şer’iyyeleri ve Aşiret Yaylak-Kışlak İhtilafları Kayıtları).
T.C. İçişleri Bakanlığı Şer’iyye Sicilleri Arşivi. Maraş Şer’iyye Sicilleri, Defter No: 8 ve 15 (Göksunlu ve Bekereci Cemaatleri Tereke/Miras Dağıtım Defterleri, Sareban/Deveci Envanterleri).
Türkay, Cevdet. Başbakanlık Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı İmparatorluğu'nda Meskûn ve Göçebe Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar. İstanbul: İşaret Yayınları, 2001.
Yurtsever, Cezmi. Çukurova'da Anılarla Tarih. Adana: Çukurova Yayınları, 2003.
Yorumlar
Yorum Gönder