Aydın Bozdoğan Kakkalan köyü
Aydın Bozdoğan Kakkalan köyü
Kakkalan köyü, Batı Anadolu’nun Türk-İslamlaşma süreciyle şekillenmiş köklü Yörük-Türkmen yerleşimlerinden biridir. Bozdoğan ilçesinin genelinde olduğu gibi bu yerleşim de adını Oğuzların Üçok koluna mensup konargöçer oymaklardan almaktadır. Akçay vadisi boylarına yerleştirilen konargöçer Yörük taifesinden köken alan köy, Eymür boyu ile Karakalpaklı ve Danişmendli Türkmen cemaatleriyle ilişkili gruplara dayanmaktadır. Bölgeye Türk akınları 11. ve 13. yüzyıllar arasında, Malazgirt Savaşı sonrasındaki dönem ile Menteşeoğulları ve Aydınoğulları Beylikleri zamanında yoğunlaşmıştır.
Tarihî kayıtlarda ve 19. yüzyıl Osmanlı Temettüat ile Nüfus Defterlerinde yerleşimin adı Katkalan, Kakalan veya Kakkalan şeklinde tescil olunmuştur. 1935 Genel Nüfus Sayımı resmî cetvellerine göre Aydın vilayeti Bozdoğan kazası merkez nahiyesine bağlı olan köyün nüfusu 376 kişi olarak kaydedilmiştir. 1844-1845 tarihli Temettüat Defterine göre köyde 47 hane bulunmakta olup, bu hanelerin 45'i vergi mükellefi, 2'si ise vergiden muaf statüdedir. Hane reislerinin ortalama yıllık tahmini temettüat kazancı 1.121 kuruş seviyesindedir. 1830 Nüfus Defterinde 207 erkek nüfus tescil edilmişken, 1835 sayımında bu sayı 246 erkek nüfusa ulaşmıştır.
Ekonomik yapı büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Temettüat tahririne göre köyde 485 dönüm ekili tarladan 32.301 kuruş, 84,5 dönüm incir bahçesinden 32.180 kuruş ve 3 dönüm incir fidanlığından 350 kuruş gelir elde edilmiştir. Ayrıca 278 zeytin ağacından 5.320 kuruş, 10 dönüm bağdan 2.550 kuruş ve 3 dönüm tütün tarlasından 1.550 kuruş hasılat sağlanmıştır. Toplam 4.163,5 kuruş aşar vergisi ödenen köyde en yüksek vergikalemleri incir, darı, arpa ve tütün aşarlarıdır. Hayvancılık varlığı arasında keçi, kara sığır öküzü, merkep, sağmal inek ve genç keçi gibi unsurlar yer almakta olup, sağmal inekler ve keçilerden önemli hayvancılık gelirleri elde edilmiştir.
Köydeki sülaleler ve aile kolları tarihî sicillere dayanmaktadır:
Çolaklar (Çolakoğulları): Çolak soyadını taşıyan, köyün en kalabalık ve köklü sülalelerindendir.
Köseoğulları (Köseler): Köse soyadıyla anılan ve yerel yönetimde etkili olan ailedendir.
Akkanlar: Akkan soyadını kullanan ve çevre Eymir köyüyle akrabalık bağları bulunan bir gruptur.
Menteşeliler / Menteşoğulları: Menteşe Beyliği dönemine veya Muğla/Yatağan yöresinden gelen göçlere işaret eden Menteşeli soyadını taşıyan ailedendir.
Bostancılar: Bostancı soyadını sürdüren ve Akçay havzasındaki tarımsal faaliyetlerle uğraşan eski bir ailedir.
Demiroğulları Sülalesi: Menteşe ve Aydın sancakları arasında hareket eden yörük taifeleri arasında kayıtlı olan ve Kayı veya Bayat boylarına dayanan koldur.
Alaybeyoğulları (Alaybeyleri) Sülalesi: Aydın Sancağı askeri aristokrasisine ve Eymür Türkmen obalarının idareci kollarına dayanan bir geçmişe sahiptir.
Kardeşoğulları Sülalesi: Madran yörükleri arasında zikredilen ve Üçoklar koluna bağlı yerli yörük cemaatlerine dayanan ailedendir.
Şentürkoğulları Sülalesi: Bozdoğan Aşireti’nin Akçay havzasındaki kollarıyla doğrudan bağ taşıyan sülaledendir.
Kuntoğulları Sülalesi: Bozdoğan Yörükleri tahrirlerinde "Kuntlar" cemaati olarak geçen kolun bakiyesidir.
Cumhuriyet döneminde Aydın ili Bozdoğan ilçesine bağlı müstakil bir köy statüsünü koruyan yerleşimin nüfusu 1985 yılında 508, 1990 yılında 514, 1997 yılında 501 ve 2000 yılında 489 kişidir. Ayrıca Milli Mücadele döneminde Yunan işgaline uğramayan bölgede, Kuva-yı Milliye karargâhı olan Bozdoğan'daki çatışmalarda hayatını kaybeden Kıllıoğlu Hüseyin Efe ve milislerin Kakalan mevkiindeki şehitliğe defnedildiği yerel tarihte yer almaktadır.
Aytaç Bozkuyu
Tarih Bilimi ve Arşiv Uzmanı/Etnolog
Kaynakça
Yorumlar
Yorum Gönder